VISIE: OMDENKEN IN DE OPVOEDING

20170212_131828_richtonehdr-01.jpeg

In deze reeks komen verschillende visies op de opvoeding aan bod. Ik heb het over het ontstaan en ik benoem de belangrijkste aspecten van deze visies. Naar mijn idee hoef je je als opvoeder niet voor 100% vast te houden aan één visie. Ik denk juist dat het erg leerzaam is om je in verschillende visies te verdiepen. Op deze manier kun je een beeld krijgen van wat voor jou belangrijk is om in de opvoeding na te streven. Vandaag ga ik het hebben over omdenken.

Hoe is deze visie ontstaan?

In 1996 richt Berthold Gunster een theater- en trainingsprogramma op onder de naam Ja-maar. Het is een mix van cabaret, theater, verhalen en interactie met het publiek over het onderwerp: ‘ja-maar’.

In 2005 schrijft Gunster het boek Ja-maar wat als alles lukt?  Dit boek wordt een bestseller in de categorie managementboeken en wordt in 2006 zelfs genomineerd voor de Managementboek van het Jaar verkiezing. Omdat de denkwijze zo populair is besluit Gunster trainers en acteurs op te leiden en worden er diverse shows en trainingen gegeven. In 2008 publiceert Gunster het boek Huh?! – De techniek van het Omdenken, vanaf dat moment komt het begrip ‘omdenken’ centraal te staan. Later verschijnen er meerdere boeken over het omdenken in de communicatie en in de opvoeding.¹

Wat houdt deze visie in?

“Omdenken is denken in termen van kansen en niet van problemen. Het is een manier van denken waarbij je kijkt naar de werkelijkheid zoals die is, en wat je daar mee zou kunnen. Je gebruikt in feite de energie van het probleem voor iets nieuws.²”

In zijn boek Lastige kinderen? Heb jij even geluk schrijft Gunster over het toepassen van deze denkwijze in de opvoeding. Volgens Gunster gaan de meeste opvoedingsboeken ervan uit dat lastig gedrag van kinderen, ongewenst gedrag is. Het gedrag wordt gezien als een probleem en dat probleem moet worden opgelost. In de boeken worden dan ook pedagogische hulpmiddelen en technieken beschreven die gebruikt kunnen worden om het lastige gedrag aan te pakken. Bij het ‘omdenken’ wordt lastig gedrag niet gezien als iets dat er niet mag zijn, maar als iets dat gewoon mag bestaan. Het hoort bij het kind.

Wanneer je het ‘omdenken’ toepast probeer je niet om het probleem op te lossen, maar om het te accepteren. Dit doe je in twee stappen:

Stap 1: Verander de ja-maar’ in een ‘ja’.

In deze stap maak je van het probleem een feit. Wat zijn de feiten, wensen, verwachtingen en de verbanden daartussen.

Stap 2: Verander de ‘ja’ in een ‘ja-en’.

Maak van een feit een nieuwe mogelijkheid. Hoe kun je op basis van de informatie uit stap 1 een nieuwe mogelijkheid creëren?

Om te kunnen ‘omdenken’ moet er sprake zijn van onvoorwaardelijke liefde en acceptatie. Accepteer het kind zoals hij is, inclusief het lastige gedrag. Wanneer er sprake is van lastig gedrag, vraag jezelf dan af wat het achterliggende motief kan zijn. Waarom doet het kind wat hij doet? Volgens Gunster zit achter lastig gedrag een onvervulde behoefte. Vaak gaat het hierbij om één van de volgende behoeften:

  • Erkenning: het kind voelt zich geaccepteerd en geliefd om wie hij is. Je kunt erkenning tonen door tijd met het kind door te brengen, naar hem te luisteren en je in hem te verplaatsen.
  • Autonomie: het kind kan zelfstandig nadenken, weet wat hij wil, kan zelf besluiten nemen en draagt daar zelf de verantwoordelijkheid voor.
  • Competentie: het kind heeft het gevoel dat hij ergens goed in is.

Probeer met deze behoeften in je achterhoofd het kind te ondersteunen en uit te dagen.

“Waarom gooit een kind zijn jas op de grond als hij thuiskomt? Niet omdat hij zich onfatsoenlijk wil gedragen, geen respect heeft voor jou of slordig van aard is, maar omdat hij zo snel mogelijk wil spelen. Hoera! Vrij van school! Spelen!” – Berthold Gunster

Tot slot heeft Gunster een aantal vragen geformuleerd (gebaseerd op The Work van Byron Katie gok ik) die je jezelf kunt stellen wanneer er sprake is van lastig gedrag:

  1. Wat is het probleem?
  2. Is het een echt probleem?
  3. Ben jij het probleem?
  4. Is het probleem de bedoeling? En hoe zouden we het probleem kunnen omdenken?

Mijn mening

Ik ben zo blij dat ik mij in deze visie heb verdiept! Ik heb het boek van Berthold Gunster al een paar jaar in mijn kast staan en heb het wel eens doorgebladerd, maar voor dit artikel heb ik me er eens wat beter in verdiept. Ik kan mij erg goed in de denkwijze van Gunster vinden. Bovendien herken ik het ‘vastdenken’ ook heel erg.

Wanneer een kind in mijn ogen lastig gedrag liet zien, wilde ik een oplossing vinden om dit te stoppen. Ik verdiepte mij in het probleem en maakte gebruik van internet en opvoedingsboeken. Soms vond ik handige tips en soms ook niet. Soms waren die handige tips effectief en soms ook niet. Wanneer de tips werkten was dit een boost voor mijn zelfvertrouwen, maar bij de andere twee opties werd ik juist onzeker. Ik dacht: ik heb dan wel een hbo-opleiding gedaan over de opvoeding van kinderen, maar toch kan ik niet omgaan met dit lastige gedrag. Een typisch gevalletje van ‘vastdenken’ dus! Ik legde de focus helemaal op het probleem en een mogelijke oplossing, maar niet op het achterliggende motief van het kind.

Ook dacht ik tot mijn schrik snel in diagnoses (misschien heeft dat kind wel ADHD) wat naar mijn idee ook een vorm is van ‘vastdenken’. Het zorgde er namelijk voor dat ik het lastige gedrag ging zien als een feit.

Ik vind het mooi dat het lastige gedrag bij het ‘omdenken’ wordt gezien als iets wat bij het kind hoort. Het kind hoeft niet alleen maar nette maniertjes aan te leren, het kind hoeft niet perfect te zijn. Laat kinderen ook maar lekker kattenkwaad uithalen. Je kunt nog zo streng zijn of nog zo beschermend, ze doen echter toch wel een keer iets wat niet mag en ze zullen een keer hun hoofd stoten, dat hoort bij het leven.

Bovendien ligt bij het ‘omdenken’ de focus echt op het perspectief van het kind. Je moet het kind niet zo opvoeden zodat hij zich gedraagt zoals jij dat wil, maar zoals hij dat zelf wilt. Wel zegt Gunster dat iedereen grenzen heeft en dat het belangrijk is dat je deze wel aangeeft. Ik vind het goed dat hij hierbij zegt dat je dan wel vanuit jezelf moet spreken, dus met een ik-boodschap en niet met een jij-boodschap. Ik denk namelijk dat het belangrijk is voor kinderen om te beseffen dat andere mensen ook behoeften en grenzen hebben. De vier vragen kwamen mij trouwens bekend voor, deze worden ook gebruikt door Byron Katie. Zelf heb ik hier meerdere keren gebruik van gemaakt als ik last had van negatieve gedachten (‘vastdenken’) en ze hielpen mij erg goed! Nou ik ben in ieder geval erg enthousiast over deze visie!

Deze blogpost bevat affiliatelinks.

Bronvermelding

Tekst: 1 | 2

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s